Okyanus ve Deniz Suyu Neden Tuzludur

Çoğu zaman huzur, sakinlik gibi kavramlarla özleştirdiğimiz denizlerin suyu tuzlu iken çoğu göl tatlı suya sahip. Peki bunun nedenini hiç merak ettiniz mi? Hep beraber nedenini öğrenelim.

Deniz Neden Tuzlu?

Okyanuslar çok uzun zamandır dünyamızda yer almaktır, bu nedenle lavların artan volkanik aktivitelerinin olduğu lav püskürtüldüğü bir zamanda lavlarda bulunan asidik gazların bir kısmı suda çözündü ve bu denizin tuzluluk oranını arttırdı. Atmosferde ve suda çözünen karbon dioksit, mineralleri çözen zayıf karbonik asit oluşturur. Mineraller çözündüğünde, suyu tuzlu yapan iyonları oluştururlar, su okyanustan buharlaşırken tuz geride kalır. Ayrıca, nehirler okyanuslara akar ve yağmur suyu, akarsu gibi kayaçların aşınması nedeniyle biriken iyonları da okyanuslara taşır.

Okyanusun tuzsuzluğu veya tuzluluğu binde yaklaşık 35 civarında oldukça kararlı bir yapıdadır. Bu miktarın ne kadar olduğunu fikir vermesi açısından şu şekilde ifade edebiliriz;

Okyanustaki tüm tuzu alıp karaya yayarsak, 166 metreden daha derin bir tuz tabaka oluşturacağı tahmin edilmektedir. Okyanusun zaman içinde giderek daha tuzlu hale geleceğini düşünebilirsiniz, ancak bunun olmaması için bazı nedenler var. İlk olarak okyanustaki iyonların çoğu okyanusta yaşayan organizmalar tarafından kullanılmaktadır. İkinci neden ise yeni mineral oluşumudur.

Göller Neden Daha Az Tuzlu? 

Göller derelerden ve nehirlerden su alır ve yerle temas halindedir. Peki neden bazı göller tuzlu değil? Büyük Tuz Gölü ve Ölü Deniz’i düşünelim. Büyük Göller gibi diğer göller, birçok mineral içeren su ile doludur, ancak tuzlu tadı yoktur. Suyun tuzlu olmasına neden olan şey sodyum iyonları ve klorür iyonlarıdır. Bir gölde bulunan mineraller çok fazla sodyum içermiyorsa, su çok tuzlu olmayacaktır. Göllerin tuzlu olmamasının bir başka nedeni, göl sularının denize doğru ilerlemelidir ve bunun için genellikle birbirilerinden ayrılmışlardır. Science Daily’deki bir makaleye göre, Büyük Göllerde bir damla su ve bunun ilgili iyonu yaklaşık 200 yıl boyunca kalabilir. Öte yandan, bir su damlası ve tuzları okyanusta yaklaşık 100-200 milyon yıl civarında kalabilir.

Dünyanın en seyreltik gölü, Amerika Birleşik Devletleri Oregon’daki Oregon Cascade tepesinin yakınında bulunan Notasha gölüdür. İletkenliği, baskın olarak bikarbonat miktarı ile yaklaşık 1.3 ila 1.6 uS cm-1arasında değişir. Bölgede bulunan bir orman gölü çevrelerken, su havzası suyun iyonik bileşimine önemli bir katkıda bulunmamaktadır. Su çok seyreltik olduğundan, göl atmosferik kirleticileri izlemek için oldukça idealdir.

Okyanuslar tuzluyken göllerin neden tuzlu olmadığını kısaca özetlersek;

• Dünya okyanusları yaklaşık 1000 de 35 oranında oldukça dengeli bir tuzluluğa sahiptir. Çözünmüş ana tuzlar arasında sodyum klorür, magnezyum sülfat, potasyum nitrat ve sodyum bikarbonat bulunur. Okyanus suyunda sodyum, magnezyum ve potasyum katyonları, klorür, sülfat, nitrat ve karbonat anyonları bulunur.
• Denizin tuzlu olmasının nedeni çok daha eski sebeplere dayanır. Volkanlardan gelen ve suda çözünen gazlar onu asidik hale getirir. Asitler lavlardaki mineralleri çözerek iyon oluştururlar. Daha yakın geçmiş de ise erozyona uğramış kayalardan gelen iyonlar, nehirlerden denizlere, denizlerden ise okyanuslara geçti.
• Bazı göller çok tuzlu (yüksek tuzluluk) olsa da, bazıları düşük miktarda sodyum ve klorür (sofra tuzu) iyonları içerdiği için daha az tuzludur. Bunlar dışındaki göller çok daha seyreltik miktarda tuzludur çünkü su denize doğru süzülür ve yerini tatlı yağmur suyu alır.

Kaynak: 1 (Erişim: )